Орсин Ниицән

Wikipedia талас
(Әрәсә талас туусн)
Перейти к навигации Перейти к поиску
Орсин Ниицән
{{{Түрүнь авгатань нерәдләһан}}}
Флаг Герб
Флаг Герб
Russian Federation (orthographic projection) - only Crimea disputed.svg
(слушать )


Келн Орсин келн
Хотл Балһсн Москва
Икәр балһсн Москва,
Санкт-Петербург,
Новосибирск,
Екатеринбург,
Нижний Новгород
Орн-нутгин тогтац Президент России [1]
Һардачнрин үүл Президент
Залач
Һардачнр Владимир Путин
Дмитрий Медведев
Усна процент 13 %
Валют Орсин рубль (RUB, RUR)
Тавцың Лав Домен .ru
Телефона код +7


  1. Орсин Орн Нутугин йосна тускар энд умштн Орн Нутугин йосн


Орсин Ниицән орсар ru:Российская Федерация ресми ru:Россия гидиг Европа болын Азия болдыг орн нутуг.

Түүх[ясх | иш ясх]

Оросын Холбооны Улусын түүх нь Зүүн Славуудаар анх эхэлжээ. Славууд нь МЭӨ 3-8-р зууны дундуур Европт тодорче эхэлсэн байна. 9-р зуунд зүүн Славчуудын анхны улс болох Киевийн Русь байгуулагджээ. Энэ улс нь Викингүүд болон тэдгээрийн үр удмуудаар удирдуулж байсан бөгөөд 988 онд Византын эзэнт гүрнээс Христын шашныг өвлүүлэн авсан. Энэ явдал нь дараагийн мянган жилийн турш Оросын соёл урлагийг тодорхойлсон Византийн болон Славын соёл урлагийн нэгтгэлийг эхлүүлжээ. Улмаар Киевийн Русь нь задарче газар нутаг нь Оросын маш олон жижиг хэмжээний феодалын улусуудад хуваагджээ. Киевийн Русийн залгамжлагч улсуудаас хамгийн хүчирхэг нь Москва байсан бөгөөд энэ нь Оросын нэгдэл, Алтан Ордын эсрэг тусгаарлах хөдөлгөөнд голлох байр суурийг эзэлж байв. Москва нь аажмаар орчмынхоо Орос улсуудыг нэгтгэсэн бөгөөд Киевийн Русийн соёл урлаг, улс төрийн өвийг захирах болжээ. 18-р зуун гэхэд энэ улс нь байлдан дагуулалт, нийлүүлэлт, судалгаа зэргээр хүрээгээ тэлж, Польшоос Номхон Далай хүртэл үргэлжилсэн Оросын эзэнт гүрэн болсон байв.

Орос нь Оросын эзэнт гүрний цагаас дэлхийн хүчин, нөлөө ихтэй орон болсон бөгөөд хожим нь дэлхийн анхны, хамгийн том социалист орон, "суперхүчин" болох ЗХУ-н хамгийн том, хамгийн чухал хэсэг болжээ. Энэ нь урлаг, шинжлэх ухааны бүхий л салбарт амжилт үзүүлсэн. 1991 онд ЗХУ задарснаар Оросын Холбооны Улс байгуулагдсан бөгөөд энэ нь ЗХУ-н залгамжлагч хэмээн тооцогддог.

Улс төр[ясх | иш ясх]

ОХУ-ын үндсэн хууль йосоор, төр нь холбооны байгууламжт, хагас ерөнхийлөгчийн бүгд найрамдах засаглалт, ардчилсан деглемт улс юм. Улсын тергүүн нь ерөнхийлөгч, засгийн газрын тергүүн нь ерөнхий сайд. Төр нь төлөөллийн ардчилсан, олон намын тогтолцоотой ба эрх медел нь 3 доорх гурван бүтцед салбарлана.

Деэд танхим болох Холбооны Зөвлөл: Харьяат анги бүрээс 2 төлөөлөгчийн эрхтей, нийт 166 гишүүнтей. Холбооны хууль, дайн зарлах, олон улсын гэрээг батламжлах, ерөнхийлөгчид итгел үзүүлех эсех шийдверледег.
Доод танхим болох Улсын Дум: Хувь тенцүүлсен (Пропорционал) саналын аргачлалт сонгуулаар сонгогдох 450 суудалтай хууль тогтоох байгууллага.
  • Гүйцэтгэх: Ерөнхийлөгч давамгай эрхтей. 1991 онд сонгогдсон анхны ерөнхийлөгч нь Борис Ельцин, 2000 оноос Владимир Путин, 2008 оноос Дмитрий Медведев, 2012 оноос дахин Владимир Путин юм. ОХУ-ын Засгийн газар нь төрийн гүйцэтгэх деэд байгууллага. Засгийн газар нь дарга, тергүүн дэд дарга, дэд дарга, холбооны сайд нараас бүрелдене. Засгийн газрын даргыг Ерөнхийлөгч Төрийн думтай зөвлөлдөж томилно. Ерөнхийлөгч үүргеэ биелүүлж чадахгүй болсон нөхцөлд Засгийн газрын дарга Ерөнхийлөгчийн үүргийг гүйцетгене. Херев Засгийн газрын даргад нер девшсен хүнийг Төрийн дум гурван удаа буцаавал Ерөнхийлөгч Засгийн газрыг томилж, Төрийн думыг тарааж, шинеэр сонгууль явуулна.
  • Шүүх: Ерөнхийлөгчийн саналаар Үндсэн хуулийн цэц, Дээд шүүх, Хөндлөнгийн шүүхийн бүрэлдэхүүнийг Холбооны Зөвлөл баталдаг.

Засаг захиргааны хуваарь[ясх | иш ясх]

Холбооны харъяат анги[ясх | иш ясх]

ОХУ нь 83 холбооны харъяат ангиас (субъект) велаят бүрдэнэ. Эдгээр харъяат ангиуд нь Холбооны Хуралд адилхан тус бүр 2 төлөөллийн эрхтэй. Хэдий тийм ч, өөртөө засаглах эрхээр харилцан адилгүй доорх нэгжүүдэд хамаарна.

  • 46 муж: Жирийн харъяат анги. Захирагчтай, орон нутгийн сонгуульт хууль тогтоох хуралтай.
  • 21 бүгд найрамдах улс: Өөртөө засах эрхтэй цөөнх үндэстэн, ард түмний өлгий нутаг. Тус бүрдээ үндсэн хууль, ерөнхийлөгч, парламенттай. Орос хэлний хамтаар төрөлх хэл нь албан ёсны хэл болно, гэвч ОХУ даяар болон олон улсын харилцаанд зөвхөн Орос хэл хэрэглэнэ.
  • 9 хязгаар: Үнэндээ мужтай адил Оросууд голчлон амьдардаг нутаг. Гагцхүү алс, чинад, захын нутаг бөгөөд хүн ам багатай, түүхэндээ зах хязгаар хэмээгдсээр ирсэн.
  • 4 өөртөө засах тойрог: Муж, хязгаарын мэдэл дэх цөөнх ард түмний өлгий. 1990 оноос байр суурь өндийсөн боловч Чукоткийнхаас бусад нь үнэндээ муж, эсвэл хязгаарт захирагддаг.
  • 1 өөртөө засах муж: Түүхэндээ, өөртөө засах муж байсан, дараа нь хязгаарт захирагдсан. 1990 онд Еврейн өөртөө засах мужаас бусад нь бүгд найрамдах улс болсон.
  • 2 холбооны хот: Зангилаа хоёр том хот Москва, Санкт-Петербург.

thumb|centre|600px|ОХУ-ын холбооны харъяат ангиуд

Холбооны тойрог[ясх | иш ясх]

Мөн харъяат ангиуд нь ОХУ-ын Ерөнхийлөгчийн томилох элч төлөөлөгчид удирдагдах 8 ОХУ-ын холбооны тойрогт ангилагддаг. Холбооны тойрог нь холбооны хуулийг улс даяар мөрдүүлэхэд анхаардаг.

Ниицәнә тогтац[ясх | иш ясх]

Ниицәнә махбуд Туг Сүлд Зә
(км²)
Бәәдг әмтн
2002 җилин Хулһн сарин 9
Төв
  Республики
01 Адыги Flag of Adygea.svg Coat of arms of Adygea.svg 7.600 447.000 Майкоп балһсн
02 Алтай Flag of Altai Republic.svg Coat of Arms of Altai Republic.svg 92.600 203.000 Горно-Алтайск балһсн
03 Башкортостан Flag of Bashkortostan.svg Coat of Arms of Bashkortostan.svg 143.600 4.103.000 Уфа балһсн
04 Буряд Flag of Buryatia.svg Coat of Arms of Buryatiya.svg 351.300 981.000 Улан Үд балһсн
05 Дагестан Flag of Dagestan.svg Coat of Arms of Dagestan.svg 50.300 2.584.000 Махачкала балһсн
06 Ингушети Flag of Ingushetia.svg Coat of Arms of Ingushetia.svg 4.000 469.000 Магас балһсн
07 Кабардин Балкар Flag of Kabardino-Balkaria.svg Coat of Arms of Kabardino-Balkaria.svg 12.500 901.000 Нальчик балһсн
08 Хальмгуд Flag of Kalmykia.svg Coat of Arms of Kalmykia.svg 76.100 278.733 Элст
09 Карачай-Черкесск Flag of Karachay-Cherkessia.svg Coat of Arms of Karachay-Cherkessia.svg 14.100 440.000 Черкесск балһсн
10 Карелия Flag of Karelia.svg Coat of Arms of Republic of Karelia.svg 172.400 717.000 Петрозаводск балһсн
11 Коми Flag of Komi.svg Coat of Arms of the Komi Republic.svg 415.900 1.019.000 Сыктывкар балһсн
12 Мариц Эл Flag of Mari El.svg Coat of Arms of Mari El.svg 23.200 728.000 Йошкар-Ола балһсн
13 Мордови Flag of Mordovia.svg Coat of Arms of Mordovia.svg 26.200 889.000 Саранск балһсн
14 Якут Flag of Sakha.svg Coat of Arms of Sakha (Yakutia).svg 3.103.000 948.000 Якутск балһсн
15 Осети Flag of North Ossetia.svg Wapen Ossetien.svg 8.000 710.000 Владикавказ балһсн
16 Татарстан Flag of Tatarstan.svg Coat of Arms of Tatarstan.svg 68.000 3.780.000 Казань балһсн
17 Тува Flag of Tuva.svg Coat of arms of Tuva.svg 170.500 306.000 Кызыл балһсн
18 Удмурд Flag of Udmurtia.svg Coat of arms of Udmurtia.svg 42.100 1.571.000 Ижевск балһсн
19 Хакас Flag of Khakassia.svg 45x45px 61.900 546.000 Абакан балһсн
20 Чеченмуд Flag of Chechen Republic since 2004.svg Coat of arms of Chechnya.svg 15.300 1.100.000 Грозный балһсн
21 Чуваш Flag of Chuvashia.svg Coat of Arms of Chuvashia.svg 18.300 1.314.000 Чебоксары балһсн
  Края
22 Алтай Flag of Altai Krai.svg Coat of Arms of Altai Krai.svg 169.100 2.607.000 Барнаул балһсн
23 Байкал Теңгсин Flag of Zabaykalsky Krai.svg Coat of arms of Zabaykalsky Krai.svg 431.500 1.156.000 Чита балһсн
24 Камчат Flag of Kamchatka Krai.svg Coat of Arms of Kamchatka Krai.svg 472.300 359.000 Петропавловск-Камчатский балһсн
25 Краснодар Flag of Krasnodar kray (1995).png Coat of Arms of Krasnodar Kray.svg 76.000 5.124.000 Краснодар балһсн
26 Красноярск Flag of Krasnoyarsk Krai.svg Coat of arms of Krasnoyarsk Krai.svg 2.339.700 2.966.000 Красноярск балһсн
27 Пермь Flag of Perm Krai.svg Coat of Arms of Perm.svg 160.600 2.824.000 Пермь балһсн
28 Приморье Flag of Primorsky Krai.svg Coat of arms of Primorsky Krai.svg 165.900 2.068.000 Владивосток балһсн
29 Ставрополь Flag of Stavropol Krai.svg Coat of arms of Stavropol Krai.svg 66.500 2.731.000 Ставрополь балһсн
30 Хабаровск Flag of Khabarovsk Krai.svg Coat of Arms of Khabarovsky kray (N2).png 788.600 1.435.000 Хабаровск балһсн
  Области
31 Амур Flag of Amur Oblast.svg Coat of Arms of Amur oblast.png 363.700 903.000 Благовещенск балһсн
32 Архангельск [1]
Flag of Arkhangelsk Oblast.svg Coat of Arms of Arkhangelsk oblast.png 587.400 1.336.000 Архангельск балһсн
33 Астрахань Flag of Astrakhan Oblast.svg Coat of Arms of Astrakhan Oblast.svg 44.100 1.007.000 Астрахань балһсн
34 Белгород Flag of Belgorod Oblast.svg Coat of Arms Belgorod Oblast.svg 27.100 1.512.000 Белгород балһсн
35 Брянск Flag of Bryansk Oblast.svg Coat of Arms of Bryansk Oblast.svg 34.900 1.379.000 Брянск балһсн
36 Владимир Flag of Vladimirskaya Oblast.svg Coat of arms of Vladimiri Oblast.svg 29.000 1.525.000 Владимир балһсн
37 Волгоград Flag of Volgograd Oblast.svg Coat of Arms of Volgograd oblast.svg 113.900 2.703.000 Волгоград балһсн
38 Вологда Flag of Vologda oblast.svg Coat of arms of Vologda oblast.svg 145.700 1.270.000 Вологда балһсн
39 Воронеж Flag of Voronezh Oblast.svg Coat of arms of Voronezh Oblast.svg 52.400 2.379.000 Воронеж балһсн
40 Иваново Flag of Ivanovo Oblast.svg Coat of Arms of Ivanovo Oblast.svg 21.800 1.149.000 Иваново балһсн
41 Иркутск Flag of Irkutsk Oblast.svg Coat of arms of Irkutsk Oblast.svg 767.900 2.582.000 Иркутск балһсн
42 Калининград Flag of Kaliningrad Oblast.svg Kaliningrad Oblast Coat of Arms 2006.svg 15.100 943.000 Калининград балһсн
43 Калуга Flag of Kaluga Oblast.svg Coat of arms of Kaluga Oblast.svg 29.900 1.041.000 Калуга балһсн
44 Кемерово Flag of Kemerovo oblast.svg Coat of arms of Kemerovo Oblast.svg 95.500 2.900.000 Кемерово балһсн
45 Киров Flag of Kirov Region.svg Coat of arms of Kirov Region.svg 120.800 1.504.000 Киров балһсн
46 Кострома Flag of kostroma oblast.gif Coat of arms of Kostroma Oblast.svg 60.100 738.000 Кострома балһсн
47 Курган Flag of Kurgan Oblast.svg Coat of arms of Kurgan Oblast.svg 71.000 1.020.000 Курган балһсн
48 Курск Flag of Kursk Oblast.svg Coat of Arms of Kursk oblast.svg 29.800 1.236.000 Курск балһсн
49 Ленинград Flag of Leningrad Oblast.svg Coat of arms of Leningrad Oblast.svg 84.000 1.671.000 Санкт-Петербург балһсн
50 Липецк Flag of Lipetsk Oblast.gif Coat of Arms of Lipetsk oblast.svg 24.100 1.213.000 Липецк балһсн
51 Магадан Flag of Magadan Oblast.svg Coat of Arms of Magadan oblast.svg 461.400 183.000 Магадан балһсн
52 Москва Flag of Moscow oblast.svg Coat of Arms of Moscow oblast.svg 46.000 6.627.000 Москва балһсн
53 Мурманск Flag of Murmansk Oblast.svg Герб Мурманской области.svg 144.900 893.000 Мурманск балһсн
54 Нижний Новгород Flag of Nizhny Novgorod Region.svg Coat of arms of Nizhny Novgorod Region.svg 76.900 3.524.000 Нижний Новгород балһсн
55 Новгород Flag of Novgorod Oblast.svg 55.300 695.000 Великий Новгород балһсн
56 Новосибирск Flag of Novosibirsk oblast.svg Coat of arms of Novosibirsk Oblast.png 178.200 2.692.000 Новосибирск балһсн
57 Омск Flag of Omsk Oblast.svg Coat of arms of Omsk Oblast.svg 139.700 2.079.000 Омск балһсн
58 Оренбург Flag of Orenburg Oblast.svg Coat of arms of Orenburg Oblast.svg 124.000 2.178.000 Оренбург балһсн
59 Орлов Flag of Oryol Oblast.svg Coat of arms of Oryol Oblast (small).svg 24.700 861.000 Орёл балһсн
60 Пенза Flag of Penza Oblast.svg Gerb of Penza region.jpg 43.200 1.453.000 Пенза балһсн
61 Псков Missing flag.png Coat of Arms of Pskov Oblast.svg 55.300 761.000 Псков балһсн
62 Ростов Flag of Rostov Oblast.svg Rostov oblast coa.png 100.800 4.407.000 Ростов-на-Дону балһсн
63 Рязань Flag of Ryazan Oblast.svg Coat of Arms of Ryazan oblast.png 39.600 1.228.000 Рязань балһсн
64 Самара Flag of Samara Oblast.svg Coat of Arms of Samara oblast.png 53.600 3.240.000 Самара балһсн
65 Саратов Flag of Saratov Oblast.svg Coat of Arms of Saratov oblast.svg 100.200 2.669.000 Саратов балһсн
66 Сахалин Flag of Sakhalin Oblast.svg Sakhalin Oblast Coat of Arms.svg 87.100 547.000 Южно-Сахалинск балһсн
67 Свердлов Flag of Sverdlovsk Oblast.svg Coat of Arms of Sverdlovsk oblast.svg 194.800 4.490.000 Екатеринбург балһсн
68 Смоленск Flag of Smolensk oblast.svg Coat of arms of Smolensk oblast.svg 49.800 1.051.000 Смоленск балһсн
69 Тамбов Flag of Tambov Oblast.svg Coat of arms of Tambov Oblast.svg 34.300 1.180.000 Тамбов балһсн
70 Тверь Flag of Tver Oblast.svg Coat of Arms of Tver oblast.svg 84.100 1.473.000 Тверь балһсн
71 Томск Flag of Tomsk Oblast.svg Coat of arms of Tomsk Oblast, Russia.svg 316.900 1.046.000 Томск балһсн
72 Тула Flag of Tula Oblast.svg Coat of Arms of Tula oblast.png 25.700 1.676.000 Тула
73 Тюмень Flag of Tyumen Oblast.svg Coat of arms of Tyumen Oblast.svg 1.435.200 3.266.000 Тюмень балһсн
74 Ульяновск Флаг Ульяновской области (2013).svg Coat of Arms of Ulyanovsk Oblast.png 37.300 1.382.000 Ульяновск балһсн
75 Челябинск Flag of Chelyabinsk Oblast.svg Coat of arms of Chelyabinsk Oblast.svg 87.900 3.606.000 Челябинск балһсн
76 Ярославль Flag of Yaroslavl Oblast.svg Coat of arms of Yaroslavl Oblast.svg 36.400 1.368.000 Ярославль балһсн
  Города федерального значения
77 Москва Flag of Moscow.svg Coat of Arms of Moscow.svg 1.064 10.358.000 Москва
78 Санкт-Петербург Flag of Saint Petersburg Russia.svg Coat of Arms of Saint Petersburg (2003).svg 1.433 4.669.000 Санкт-Петербург балһсн
  Автономная область
79 Еврей автоном Flag of the Jewish Autonomous Oblast.svg Coat of arms of the Jewish Autonomous Oblast.svg 36.000 191.000 Биробиджан балһсн
  Автономные округа
80 Ненецк автоном Flag of Nenets Autonomous District.svg Coat of arms of Nenets Autonomous Okrug.svg 176.700 41.000 Нарьян-Мар балһсн
81 Ханты Манси автоном Flag of Yugra.svg Coat of Arms of Khanty-Mansia.png 523.100 1.433.000 Ханты-Мансийск балһсн
82 Чукотка автоном Flag of Chukotka.svg Coat of Arms of Chukotka.svg 737.700 54.000 Анадырь балһсн
83 Ямал Ненецк автоном Flag of Yamal-Nenets Autonomous District.svg Coat of Arms of Yamal Nenetsia.svg 750.300 507.000 Салехард балһсн
Вся Россия Flag of Russia.svg Coat of Arms of the Russian Federation.svg 17.075.400 145.182.000 Москва балһсн

Балһснас[ясх | иш ясх]

Эшлэл[ясх | иш ясх]

Гадаад холбоос[ясх | иш ясх]

Засгийн газар
Ерөнхий мэдээлэл
  • Russia at UCB Libraries GovPubs
Бусад

Дәкәд хәләтн[ясх | иш ясх]

Заалтс[ясх | иш ясх]


 
Европин орн-нутг

Өстрмүдин Орн | Азермудин Орн | Арнагудин Орн | Андормудин Нутг | Хемшудин Орн | Цаһанорсин Орн | Бельҗмудин Нутг | Болгармудин Орн | Босмудин болн Херцегудин Орн | Ватикан Балһсн | Ик Бритишин болн Ар Гәәлгүдин Ниицәтә Нутг | Хунһармудин Орн | Ниицәтә Немшин Орн | Грисин Орн | Гүрҗмүдин Орн | Данскгин Нутг | Гәәлгүдин Орн | Ислгудин Орн | Эспанмудин Нутг | Италмудин Орн | Хасгудин Орн¹ | Кипрудин Орн | Латдин Орн | Литдин Орн | Лихтенштейна Нутг | Лүксин Балһсна Нутг | Масидин Орн | Малтдин Орн | Молдавмудин Орн | Монакин Нутг | Недерлендин Нутг | Ноорскгин Нутг | Польшин Орн | Португишин Орн | Пранцсин Орн | Румудин Орн | Сан Маринмудин Орн | Серпудин Орн | Словакудин Орн | Словенмудин Орн | Туркгудин Орн¹ | Украинмудин Орн | Суһомудин Орн | Хорватин Орн | Хар Уулин Орн | Чекмудин Орн | Свисин Ниицән | Сведин Нутг | Эстдин Орн | Орсин Ниицән¹


Үлмәд девскр һазр: Акротирин болн Декелин Һазр | Аландин Арлс | Гөрнзин Арл | Гибралта Балһсн | Җерсин Арл | Мэнин Арл | Форойсин Арлс | Свалбард | Ян Майенин Арл

Медҗ Гөрдлтә Орн Нутгин буулһавр (үннәр эврән бәәдг): Апсин Таңһч | Косовин Таңһч | Уулта Карабахин Таңһч | Днестр Кевсин Молдавмудин Таңһч | Ар Кипрудин Таңһч | Өвр Өседин Таңһч

¹ Һолар Азин төләд