Кевләр:Темдегалсан зүүл

Wikipedia талас
Перейти к навигации Перейти к поиску
Нерн Хальмг Келн

Хальмг келн (Тодо бичиг: ᠬᠠᠯᠢᠮᠠᠭ ᡘᡄᠯᠨ), талданар Хальмг келн болдыг. Эн келәр кезәнк Дөрвн Хальмг олын әмтын дуһарла, ода цагат Хальмг Таңһчед, Китдин Улус Орнд Шинҗәнд, Көкнуурт, Алшаад, Көлнбүүрт, Монһлмудин Орнд Хальмгә әмтын дуһарҗана.

1924 җилин хөөн Хальмг Таңһчед тодо бичиг бичәр эдлелә. Ода Тодо бичигәр һанцахан Шинҗәнин Хальмгә әмтын бичиҗәд бәәнә. Дөрвн хальмыгин улусин мемлекеттік бичиг бәәсмин Тодо бичиги Зая-Пандитар үвлад, 1648 җилд моңһл бичигә сүүрәс бүтәлв. Өндәр Орсн Ниицәнд Хальмг келн кирилл үзгәр бичисимин. Монһлмудин Орн Хальмг келн гөрдөлҗәнә. Ховд, Увс, Баян өлгә, Көвсугл әмгүдүд албан бишәр күүндүҗана.


Тодо бичиг (ᡐᡆᡑᡆ ᡋᡅᡔᡅᡎ тодо бичиг) — Дөрвн Хальмг улусин мемлекеттік бичиг бәәсмин. Эн бичиг Зая-Пандитар үвлад, 1648 җилд моңһл бичигә сүүрәс бүтәлв. Энүнә цаһан толһад 29 үзгүд бәәнә: А, Э, И, О, У, Ө, Ү, Н, Ң, Х, Һ, Б, П, Ф, С, Ш, Т, Д, Л, М, Ц, Ч, З, Җ, Й, К, Г, Р, В, болн узгүд төвдин болан Индиян келәр бичих — галигуд гидуг үзгүд нерәдесмән.

Тодо бичиг Хальмг Таңһчде 1924 җилә хөөн элзилила. Ода тодо бичигиг Хальмг Таңһчин школад мектәб, ик сурһульд сурҗе сурна.