Зая-Пандит

Wikipedia талас
Одх тал: айлл, хәәвр
Zaja2.jpg

Дөрвн хальмг ик багш Оһтрһун Дала Зая-Пандит Намхәжамцан яснь хошуд, отгнь гөрәчн, овгнь шаңһас. Тере шаргчен һаха җилд (1699) хуучн Зүн Һар нутгт төрсмин. Түүнә өвк аавнь тер цагин дөрвн өврдт цецнәрн алдаршасн Күңкә-Заяч гиҗ бәәҗ. Күңкә-Заячин олн көвүдәс ууһн көвүнь Баавхин гиһәд бәәҗ. Эн Баавхинд нәәмн көвүн бәәснәс тавдгчнь Зая-Пандит мөн.

Зая-Пандитан баһин нернь Шар-Хавг бәәҗ. Тер 1616-ч җилд арвн долатадан тер цагт дөрвн хальмыгиг ахлҗасн Бәәвһс баатрин үрнә төлә Манҗушри хутгтас сәкл күртҗ, Төвдт күрч һульд орсимн. Арвен җил хату зөргәр ном сурад, олнас ончирсн оюн-билгәрн болн гүүн медрләрн рабҗамба гидг буддин шаҗна гүүн-ухани деед цол харссмн. Түүнә хөөн төвдин олн дацңд багш лам болҗ йовхднь алдр нернь цуг Төвдт туурч, Зая-Пандит гиҗ күндлгдҗ дуудгддг болсмн, Зая-Бандида гидг нерн болхла буддын шаҗна тавьш уханд цәәсн күүнде зүүлгдг хамгин деед номин цол мөн.

Зая-Пандит Төвдт хөрн хойр җилиг давулад, 1638-ч җилд тавдгч дүриян Дала ламы болн Банчин богдын зәрлгәр тер цагин хальмыг болн моңһлд бурхна сурһал делгрүлх даалһвир авад, Зүнһар нутгтан хәрҗ ирәд,буйнта ик үүләя эклсмн.


1640-ч җилд Зая-Пандита Оһтрһун Дала тууҗд алдршсн "Моңһл-хальмгин ик цаҗин бичиг" тогталһнд орлуцҗ, бурхна шаҗиг цааҗар батрулсмин. 1641—1642-ч җилд Моңһлд, 1645-чи болн 1657-ч җилд Иҗлиин хальмгт күрч бурхна ном дэлгрүлн үүлдсмн. 1650—1652-ч җилмүдт хойрдад Төвдет күрч Дала ламла болн Гүүш номин хаанла барлхсмн.


1648-чи хулһн җилин үвл Зүн-һарин нутг — Цүй һолын көвәд хамг моңһол келтнрт зөрүлҗ, теднд килвер болһхин төлә тодрха узг зокъян үүлдсмн.

1662-чи җилин намрин дунд сарин 22-ты Зая-Пандит Оһтрһун Дала Төвд тал мөрлх хаалһдан Көк-Нуурин Цәәдмд һаслңгас нөгцх йос үзүлв.

Дөрвн хальмгин ик багш Зая-Бандит хату чин, зөргәр сурһульд сурч, эрдмин түүлд күрч, хорҗи ирәд, хамгиги медгч бурхна шаҗиг мандлулҗ, хәр дөрвн өөрдин төр-йосиг батрулен үүлдусмин.


Зая-Пандит болхла, аһу ик гегәрүлгч, аһу ик номтн, аһу ик орчулгч, аһу ик олна үүлдәч, ойрад-хальмг улсин бичигин келнә улынь тәвегч мөн.

Зая-Пандитан насн туршдан орчулсн олн зәрлг, үндесн, шастр, түүнә. Үүдәсн тод үзг, тер цагас наран тод үзг деер бичигидеҗ үлдсн ик зөөрмүд өдгә цагт мана уудлад баргдш уга уурхан саң болҗана.